Hình ảnh từ máy bay không người lái về các trang trại nuôi cá và tôm hùm ở đầm Nại (Ninh Thuận)

Ngành thủy sản đang đứng trước nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường nước và nguy cơ dịch bệnh ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ cao được xem là giải pháp tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và hướng đến phát triển bền vững.

Năm 2026 được dự báo sẽ là giai đoạn bùng nổ của nhiều xu hướng công nghệ mới trong nuôi trồng thủy sản, từ tự động hóa, trí tuệ nhân tạo đến các mô hình nuôi tuần hoàn thân thiện với môi trường.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và tự động hóa

Khu nuôi tôm công nghệ cao đẹp như resort - Aquaculture

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data) đang từng bước thay đổi phương thức nuôi trồng thủy sản truyền thống. Các hệ thống cảm biến thông minh có khả năng theo dõi liên tục các chỉ số môi trường như nhiệt độ, độ pH và oxy hòa tan, giúp người nuôi phát hiện sớm rủi ro và xử lý kịp thời.

Bên cạnh đó, robot và thiết bị bay không người lái cũng được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong giám sát ao nuôi, cho ăn tự động và kiểm tra sức khỏe vật nuôi. Những công nghệ này góp phần giảm chi phí lao động, nâng cao độ chính xác và tối ưu hiệu quả quản lý.

Công nghệ sinh học ngày càng được ưu tiên

Sông Hậu JSC - 7 năm đồng hành cùng ngành tôm Việt Nam

Song song với chuyển đổi số, các giải pháp sinh học đang trở thành xu hướng quan trọng trong nuôi trồng thủy sản hiện đại. Các chế phẩm vi sinh, enzyme và vaccine được sử dụng rộng rãi nhằm thay thế dần kháng sinh trong quá trình nuôi.

Việc áp dụng công nghệ sinh học giúp cải thiện hệ vi sinh đường ruột, tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng và nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi. Đồng thời, giải pháp này còn góp phần giảm nguy cơ dịch bệnh và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Trong xu hướng ứng dụng công nghệ sinh học vào nuôi trồng thủy sản, các dòng chế phẩm vi sinh của Công ty Cổ phần Công nghệ Sinh học Sông Hậu đang được nhiều hộ nuôi và trang trại lựa chọn nhằm cải thiện môi trường ao nuôi và tăng sức khỏe vật nuôi. Sản phẩm giúp phân hủy chất hữu cơ, giảm khí độc, ổn định hệ vi sinh và hỗ trợ tăng sức đề kháng cho tôm, cá. Nhờ đó, môi trường nuôi được duy trì ổn định hơn, góp phần nâng cao năng suất và hướng tới mô hình nuôi thủy sản bền vững, an toàn sinh học.

Kháng sinh tự nhiên, kháng khuẩn, kháng viêm, duy trì trạng thái tốt nhất cho sức khoẻ đường ruột cá tôm (Sông Hậu JSC)

Biofloc – giải pháp tiết kiệm và hiệu quả

Công nghệ Biofloc tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn nhờ khả năng xử lý môi trường và tiết kiệm chi phí sản xuất. Hệ thống này tận dụng các vi sinh vật có lợi để phân hủy chất thải trong ao nuôi, đồng thời chuyển hóa thành nguồn thức ăn tự nhiên cho vật nuôi.

Nhờ đó, người nuôi có thể giảm lượng thức ăn công nghiệp, hạn chế thay nước và tiết kiệm chi phí vận hành. Môi trường ao nuôi cũng được cải thiện rõ rệt, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Mô hình nuôi tích hợp đa loài phát triển mạnh

Mô hình nuôi trồng thủy sản đa dinh dưỡng tích hợp (IMTA) đang trở thành xu hướng mới trong phát triển thủy sản bền vững. Phương pháp này kết hợp nuôi nhiều loài sinh vật trong cùng một hệ thống, tận dụng chất thải của loài này làm nguồn dinh dưỡng cho loài khác.

Mô hình IMTA giúp tối ưu tài nguyên, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế. Đồng thời, đây cũng là hướng đi góp phần xây dựng hệ sinh thái nuôi trồng cân bằng và thân thiện hơn với môi trường.

RAS và Aquaponics mở rộng tiềm năng sản xuất

Tôm tuần hoàn RAT-IMTA giúp Cà Mau nâng năng suất, giảm phát thải, bảo vệ môi trường,

đáp ứng chuẩn xuất khẩu, hướng tới nền thuỷ sản xanh bền vững.

Hệ thống nuôi tuần hoàn (RAS) cho phép tái sử dụng phần lớn lượng nước thông qua quá trình lọc và xử lý liên tục. Công nghệ này giúp kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường, giảm nguy cơ dịch bệnh và phù hợp với những khu vực khan hiếm nguồn nước.

Trong khi đó, mô hình Aquaponics – kết hợp nuôi thủy sản và trồng rau – cũng ngày càng được ứng dụng rộng rãi. Chất thải từ vật nuôi được chuyển hóa thành dinh dưỡng cho cây trồng, còn cây giúp lọc nước, tạo nên hệ sinh thái tuần hoàn khép kín và thân thiện với môi trường.

Tiêu chuẩn và chứng nhận ngày càng quan trọng

Cùng với sự phát triển của công nghệ, các tiêu chuẩn và chứng nhận như VietGAP, GlobalG.A.P., Aquaculture Stewardship Council và Best Aquaculture Practices ngày càng giữ vai trò quan trọng trong ngành thủy sản.

Việc đáp ứng các tiêu chuẩn này không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo điều kiện mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường và cộng đồng.

Hướng tới ngành thủy sản hiện đại và bền vững

Nuôi tôm thông minh giúp giảm phát thải, gia tăng lợi nhuận

Xu hướng công nghệ thủy sản năm 2026 cho thấy ngành đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ cao và phát triển bền vững. Việc tích hợp các giải pháp số, công nghệ sinh học và mô hình nuôi tiên tiến sẽ là yếu tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu thị trường liên tục nâng cao, việc chủ động tiếp cận công nghệ mới sẽ giúp ngành thủy sản Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và hội nhập sâu rộng vào thị trường quốc tế.

H.T (tổng hợp)